قرارگاه پدافند پرتویی
مقاله
»
سیا چطور برای دانشمندان هسته‌ای ایران تور پهن می‌کند؟

برای بسیاری از استادان دانشگاه، همایش‌های دوره‌ای در سراسر دنیا، هم فال است و هم تماشا. آن‌ها در این همایش‌ها از جدیدترین تحقیقات مطلع می‌شوند، همکاران خودشان در دیگر کشورها را می‌بینند، فرصت‌های شغلی و علمی به دست می‌آورند و سیر و سیاحتی هم می‌کنند. اما همایش‌ها برای دستۀ دیگری هم بسیار جذابند: مأموران امنیتی و سرویس‌های رنگارنگ جاسوسی که تلاش می‌کنند دانشمندان تأثیرگذارِ سایر کشورها را به دام بیاندازند.

مدلسازی نفوذ و انتشار مواد رادیواکتیو در پسمانگورهای نزدیک سطح در حالت لرزه ای
بررسی نفوذ و انتشار مواد رادیواکتیو در پسمانگورها به دلیل ملاحظات ایمنی بسیار با اهمیت است. به دلیل اهمیت بسیار بالای مواد رادیواکتیو از لحاظ ایمنی و مخاطرات احتمالی، لازم است قبل از استفاده و به کار بردن و کار کردن با این مواد به مطالعه پیرامون نحوه عملکرد آن ها در محیط های مختلف پرداخت. پسمانگورهای هسته ای نیز به دلیل اینکه محل انباشت مواد رادیواکتیو می باشند از لحاظ ایمنی و مخاطرات احتمالی برای انسان و محیط زیست، باید مورد مطالعه دقیق و کارشناسی قرار گیرند. میزان نفوذ و انتشار مواد رادیواکتیو در پسمانگورهای نزدیک سطح یکی از پارامترهایی است که از لحاظ ایمنی در طراحی مورد توجه قرار دارد. برای اطمینان یابی ایمنی و بررسی عملکرد صحیح پسمانگورها می توان از مدل سازی بهره جست. در این مسئله سعی شده با مدل سازی انتشار مواد رادیواکتیو در محیط های خاکی، به بررسی و تحلیل رفتار این مواد در محیط های بستر پسمانگور ها در حالت لرزه ای و مشاهده نتایج آن ها و انطباق این نتایج با الزامات آیین نامه‎های موجود پرداخته شود. روش مورد استفاده، روش عددی بر پایه معادلات کلی حاکم بر شرایط مسئله در محیط کامپیوتری است. دستاورد این تحقیق منجر به ارائه روش مدل سازی مطالعه انتشار مواد رادیواکتیو در پسمانگور ها شد که می تواند راه گشای مطالعات آتی در این زمینه قرار گیرد. همچنین به کمک داده های حاصل از این پژوهش می توان به اعتبار سنجی علمی عملکردهای پسمانگورهای طراحی شده در شرایط عادی و اضطراری پرداخت و عملکرد پسمانگورهای طراحی شده را در شرایط مختلف بررسی و پیش بینی نمود.
شرایط ایمن نگهداری وحمل ونقل بندری مواد پرتوزا
کنترل حمل ونقل کالاهای خطرناک در مناطق بندری وتخلیه وبارگیری وانبارداری آن به این دلیل مهم است که می بایست ازایمنی اشخاص شاغل درآن مناطق یاافراد ساکن ونیز سالم بودن تاسیسات ومحیط زیست بندری، اطمینان حاصل شود مواد پرتوزا نیز جزء مواد خطرناکی هستند که البته کاربرد بسیارمفید وگاهاً منحصر به فردی هم دارند، اما عدم رعایت نکات ایمنی می تواند خطرات جدی همچون ضایعات پوستی، ضایعات مراکز خونساز ،سرطانها و ... را برای کارکنان، مردم، محیط وحتی نسلهای آینده به همراه داشته باشد. عناصررادیواکتیوبسته بندی شده نباید به منطقه بندری آورده شود مگر ورود آنها مطابق با مقررات بین المللی آژانس انرژی اتمی برای حمل ونقل ایمنی مواد رادیواکتیو یا مقررات مشابه ملی باشد
الگوی مدیریت مراکز درمانی در برخورد با حوادث پرتوی
امروزه استفاده از فناوری هسته ای در زمینه های مختلف صنعتی، علوم پایه و پزشکی در بسیاری از کشورها گسترش یافته و به همین دلیل وقوع حوادث هسته ای و مصدومیت های ناشی از آن محتمل است.آمادگی یکی از مراحل مهم چرخهمدیریت بحران بوده و برنامه ریزی نیز از ابزارهای مهم آمادگی در برابر حوادث غیرمترقبه است و بیمارستان ها به عنوان مراکز ثابت و تخصصی ارائه خدمات بهداشتی درمانی با در اختیار داشتن امکانات و پرسنل مجرب از اجزای مهم فرایند پاسخ به حوادث غیرمترقبه محسوب می شوند .هدف اصلی از انجام این تحقیق،ارتقاء توان مدیریتی در برخورد با بحران های ناشی ازحوادث هسته ای از طریق برنامه ریزی جامع،یکپارچه و هدفمند برای مراکزی است که نقش درمان مصدومین ناشی از مواجهه یا آلوده با مواد رادیواکتیو و شیمیایی را ایفا می کنند.روش تحقیق: روش تحقیق پیمایشی و ابزار جمع آوری اطلاعات در این تحقیق؛ با استفاده از مشاهدات تجربی، مطالعات کتابخانه ای از جملهانتشارات رسمی آژانس بین المللی انرژی اتمی، استفاده از نظرات خبرگان به کمک مصاحبه،بارش افکار ونظرسنجی با تکنیک دلفی چند مرحله ای و همچنین تکنیکبارش افکار انجام گردید. یافته ها: در این پژوهش؛ استاندارد ها و شاخصه های مطلوبیت مراکز درمانی برای مدیریت بحران های هسته ای شناساییشد که عبارتند از : برنامه ریزی و تدوین پروتکل اجرایی مقابله با حوادث هسته ای،ایجاد ساختار فیزیکی مناسب، تدارک تجهیزات لازم،وجود داروهای مورد نیاز، بکارگیری نیروی انسانی ماهر به تعداد لازم، ایجاد کمیته های بیمارستانی فعال در حوادث غیرمترقبه
ارزیابی خطر پرتوی در شهر تهران با ابزار GIS
کاربرد روزافزون پرتوها و مواد پرتوزا (کلاس 7 مواد خطرناک) در رشته‌های مختلف صنایع، پزشکی، کشاورزی، آموزش و پژوهش، امری مفید، اجتناب‌ناپذیر و در برخی موارد منحصر به فرد است. با این حال عدم رعایت نکات ایمنی به هنگام کار و در هنگام حوادث می‌توانند آثار جبران‌ناپذیر بیولوژیکی و زیست‌محیطی برای افراد جامعه و نسل‌های آینده ایجاد نمایند. پیچیدگی حوزه‌‌ی مدیریت بحران شهری و حساسیت بالای مخاطرات غیرطبیعی، سبب گردیده است تا طیف گسترده‌یی از این فعالیت‌ها و تجربیات، متوجه بهبود تصمیم‌گیری‌های مربوط به مدیریت بحران در شهرها گردد. علی‌رغم برنامه‌‌ریزی‌ها و تحقیقات صورت گرفته در خصوص حوادث و سوانح طبیعی همچون زلزله و سیل؛ و ارزیابی خطر آن در کشور و شهر تهران، خطرات و حوادث انسان‌ساخت، کمتر مورد توجه و ارزیابی قرار گرفته است و درخصوص رویدادهای پرتوی نیز به طبع آن و با توجه به ویژگی‌های فنی و تکنولوژی و محدودیت‌های خاص کمتر مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است. این تحقیق نیز با درک نیاز فوق در شهر تهران، با استفاده از ابزار GIS، ضمن جانمایی مراکز کار با پرتو، پراکندگی و تجمع این مراکز را در شهر تهران مشخص نموده و با توجه به ماهیت فعالیت و ریسک آنها، مناطق شهر تهران را برای شدیدترین سوانح پرتوی احتمالی، رتبه‌بندی خطر نموده است؛ تا بر این اساس، نواحی پرخطر از دیدگاه پرتوی مشخص گشته؛ پاسخگران اولیه و نیروهای امدادی، آموزش‌های لازم در این زمینه را متناسب با این پهنه‌بندی خطر، فرا گرفته و مدیران شهری، آمادگی لازم را جهت پاسخ به چنین حوادثی داشته باشند و بر این اساس قسمتی از مراحل پیشگیری و آمادگی مدیریت بحران در رویدادهای پرتوی به اجرا درآید.
چگونه ژاپن زلزله و سونامی را مدیریت کرد؟
زلزله ٩ ریشتری ١١ مارس سال ٢٠١١ ژاپن شدیدترین زلزله طی ١٤٠‌سال اخیر این کشور و پنجمین زلزله در لیست بزرگترین زلزله‌های تاریخ بوده است وعلاوه ‌بر این‌که هزاران کشته برجا گذاشت، تمامی فعالیت‌های طبیعی در شهرهای مختلف این کشور را نیز فلج کرد. این زلزله که به مدت ٥ دقیقه ادامه داشت ویرانی‌های بسیاری را در تأسیسات زیربنایی، پالایشگاه‌های نفتی، کارخاه های مختلف، نیروگاه‌ها و ایجاد آتش‌سوزی در مناطق مختلف این کشور در پی داشت. از سوی دیگر پس از این زمین‌لرزه شدید در سواحل شمال ژاپن امواج سونامی وارد این مناطق شد. تسونامی موجب مهاجرت ٣٠٠‌هزار نفر در منطقه توهوکو ژاپن ، کمبود آب و غذا و دارو، سوخت و پناهگاه برای نجات‌یافتگان شد. در این میان ١٥‌هزار و ٨٩١ مرگ تأیید شد. در واکنش به بحران، درحالی‌که بسیاری از کشورها، تیم‌های جست‌وجو و نجات خود را برای پیداکردن بازماندگان فرستاده بودند، دولت ژاپن، نیروهای دفاعی خود را بسیج کرد. سازمان‌های کمک‌رسانی در ژاپن و سراسر جهان نیز برای کمک به صلیب‌سرخ ژاپن، با اهدای یک‌میلیارد دلار، واکنش نشان دادند. مشکلات و تبعات اقتصادی به وجود آمده، شامل اثرات کوتاه‌مدت، مثل تعلیق و تعطیلی کارخانه‌های صنعتی و مشکلات بلندمدت، شامل هزینه ساخت‌وساز که ١٢٢‌میلیارد دلار تخمین زده شد، بود. مشکل دیگری که به تبع تسونامی ایجاد شد، آسیب جدی به نیروگاه اتمی فوکوشیما بود که سبب انتشار شدید تشعشعات رادیواکتیو و خطرات طولانی‌مدت زیست‌محیطی شد و نیاز به پاکسازی گسترده داشت
بررسی و اندازه گیری عناصر رادیواکتیو اورانیوم و توریم در برخی ماهیان خلیج فارس از نظر کنترل مواد پرتوزا در محیط زیست
با پیشرفتهای سریع تکنولوژی در دهه های اخیر، باتوجه به آزمایشات و سلاح ها و حوادث هسته ای، نوع دیگری از آلودگی های محیط زیست به نام آلودگی مواد رادیواکتیو بوجود آمده است. با در نظر گرفتن نیمه عمر نسبتا بالای عناصر رادیو اکتیویته، کنترل این مواد از نظر زیست محیطی بسیار حائز اهمیت می باشند. عنصر استراتژیک اورانیوم بدلیل اثرات پرتوزایی خطرناک بوده و در صورت عدم کنترل، وارد محیط زیست می شود و آلودگی اتمسفر، آبهای زیرزمینی ، دریاچه ها و دریاها و سواحل را به دنبال دارد و پس از آن از طریق چرخه مواد غذایی در بدن موجودات از جمله انسان ذخیره شده و ضایعات جبران ناپذیری را به بار می آورد. درمقاله حاضر میزان عناصر رادیواکتیو اورانیوم و توریم (Th-232,U-234,U-238) درچهار نوع از آبزیان اقتصادی خلیج فارس در سال 1381 و در محدوده آبهای حوزه بندرماه شهر اندازه گیری شدند. فرایند جداسازی ایزوتوپهای اورانیوم و توریم در نمونه های ماهی براساس روشهای تبادل یونی ( از نوع تبادل آنیونی) با استفاده از رزینهای Dowexl-x8 به فرم CL- جهت جداسازی توریم انجام گرفت و پس از عمل الکترودپوزیت نمونه ها توسط دستگاه آلفا - اسپکتروسکوپی شمارش شدند.
آلودگی آب دریا در حوادث هسته ای - بررسی رادیواکتیونی آب دریا آدرباتیک - آلودگی رادیواکتیو در سواحل دریای نروژ - آلودگی رادیواکتیو در رودخانه Yenisey
حوادث هسته ای و پخش و بارش مواد رادیواکتیو از منابع و سرچشمه های مهم حادثه چرنوبیل در مجاورت دریای سیاه، دریای آدرباتیک در شمال دریای مدیترانه، انتشار از تاسیسات هسته ای Sellafield واقع در بریتانیا که منجر به آلوده شدن آبهای نروژ شد و انتشار مواد رادیواکتیو از معادنی نظیر Krasnoyarsk در مجاورت رودخانه Yenisei و همچنین در نتیجه آلوده ساختن دریای Kara و از جمله راکتورهای هسته ای آبی که همگی در مجاورت منابع و دریاها و رودخانه ها بوقوع پیوسته ، نه تنها قادر به آلودگی آب بلکه آلودگی منابع دریا اعم از جانوران آبزی و منابع غذایی آن و غیره می باشند. لذا پس از وقوع یک چنین حوادثی و برای پیشگیری از وقایع آتی و عواقب ناشی از آن ، ارزیابی و سنجش آلودگی رادیونوکلئیدهای منابع آبی مهم است و می بایست از طریق برآورد درصد آلودگی ایجاد شده، نوع ماده آلاینده رادیواکتیو و اثرات و خطرات جانبی ناشی از آن را مانیتور و مورد کنترل قرار داد.
دستگاه های شمارشگر مواد رادیواکتیو مانند شمارشگر گایگر – مولر Gamma ray spectra (اسپکترومتری گاما) قادر به تعیین و آشکار سازی مواد رادیواکتیو می باشند.
سالم سازی منابع آبی و از بین بردن آلاینده های خطرناک رادیواکتیو را می بایست از طریق اجیاد برنامه های مهم محافظت پرتوی بکار بست.
سزیم 137 و استرنسیم 90 و Tc99 (تکنسیوم 99) از جمله عوامل رادیواکتیویته هستند که بیشترین خطرات هسته ای را برای منابع آبی فراهم نموده اند اگرچه سایر مواد رادیواکتیو و رادیوایزوتوپ های آنها شامل، Cerium , Rutthenium و 1131و Zirconium و غیره هم جزء عوامل آلاینده محسوب می گردند اما مقادیر آنها در مقایسه با منابع و سرچشمه اصلی شان کم است.
در بررسی رادیواکتیوتی که از آب دریای آدرباتیک به عمل آمد. اکتیویتی سزیم 137 و استرنسیم 90 در چهار نقطه از این دریا بررسی شد و نتایج حاصله نشان داد که اکتیویتی شمال دریا در مقایسه با قسمت جنوبی آن از حساسیت و تمایل به جذب (اکتیویتی) بیشتری برخوردار است و این قسمت از نظر آلودگی و ارزیابی آلودگی هسته ای در معرض خطر بیشتری قرار دارد.
در بررسی و ارزیابی دریای نروژ نتایج بدست آمده نشان داد که غلظت های سزیم 137 و Tc99 از بالاترین غلظت برخوردار بوده است. و در مطالعه به عمل آمده از آلودگی رودخانه Yenisey نتایج نشان داد که قسمت پایین رودخانه و دشت سیلابی آن از بیشترین آلودگی برخوردار می باشد.
ارزیابی عملکرد مدیریت بحران در حادثه فوکوشیما ودرس های حاصل از تحلیل ایمنی حادثه
حادثه فوکوشیما در مارس 2011 در ژاپن که با وقوع یک رخداد طبیعی زلزله درنزدیکی سواحل شمال غربی ژاپن و در پی آن برخورد امواج بلند سونامی به سواحل ژاپن همراه بود، موجب تلفات جانی و مالی گسترده ای در ژاپن شد ولی آنچهژاپن و جامعه بین المللی را به شدت نگران کرد وقوع شرایط اضطراری و حادثه در واحدهای نیروگاه فوکوشیما بود. حادثه فوکوشیما دایچی در میان یک فاجعه منطقه ای رخ داد که طی آن بیشترین تعداد مرگ انسانها و نابودی تاسیساتزیربنایی شهری بعد از جنگ جهانی دوم اتفاق افتاد. زلزله و سونامی علاوه بر دشوار ساختن مدیریت حادثه در سایت نیروگاه مانع تلاش های مقابله با شرایط اضطراری در بیرون از سایت شده بود. حادثه در نیروگاه هسته ای فوکوشیما دایچی، هشدار مجددی به جوامع بشری بود که هرگز نباید علیرغم تمامی تمهیدات ایمنی ملحوظ شده، ریسک وقوع حوادث را در صنایع بزرگ تکنولوژیک و پیچیده نظیر نیروگاه های هسته ای نادیده گرفت. یک درس نمونه از این حادثه آن بود که بایستی تلاش های انجام شده در جهت ارتقاء طراحی ایمنی و نیز شناسائیمخاطرات به چالش کشاننده سیستم های ایمنی این گونه تاسیسات تداوم یابد. بویژه می باید رخداد های طبیعی سهمگین که انتظار وقوع آنها بسیار اندک است در فهرست مخاطرات محتمل ملحوظ و پیش بینی لازم برای مقابله با شرایط کاملاًغیرعادی حاصل از آنها به عمل آید. در کنار الزام برای جلوگیری از تکرار این گونه حوادث در نیروگاه های هسته ای بایستی ارتقاء هشیاری صنعت هسته ای نسبت به تکرار وقوع حوادث و ارتقاء آمادگی برای شرایط اضطراری و بهبود دستورالعمل های مدیریت بحران در حوادث مشابهبا دقت خاصی تبیین شود. بکارگیری درس های حاصل از تحلیل ایمنیو ریشه یابی حادثه فوکوشیما نه تنها بایستی وقوع یک حادثه فوکوشیمای دیگر را مانع شود بلکه بایستی مانع وقوع هرحادثه دیگر در نیروگاه های هسته ای در جهان گردد چرا که در دنیای بهم پیوسته کنونی وقوع یک حادثه در هرنقطه ازجهان (چه هسته ای و چه غیر هسته ای) همه جهان را تحت تاثیر قرار می دهد. در مقاله حاضر ضمن ارائهارزیابی عملکرد مدیریتیبحران حادثه، نتایج تحلیل ایمنی انجام شده توسط نهاد های معتبر بین المللی شرح، دلایل و ریشه های وقوع حادثه فوکوشیما و درس هایی که دنیا بایستی از این حادثه بگیرد ارائه شده است
پرتوهای رادیواکتیو و سلامتی ما

انرژی هسته ای به طور کلی برای سلامت انسان ایمن و غیر زیان آور تشخیص داده شده است. اما وقتی اشکالی در تاسیسات هسته ای رخ دهد، می تواند موجب گسترش انتشار پرتوهای رادیواکتیو و به مخاطره افتادن سلامت انسانها شود و حتی یک نیروگاه هسته ای متوسط را به نامی مشهور و به یادماندنی مثل "چرنوبیل" تبدیل کند.
با این حال، انفجار در نیروگاه هسته ای چرنوبیل روسیه تفاوت های زیادی با حوادث اخیر نیروگاه هسته ای فوکوشیمای ژاپن دارد که در اثر زمین لرزه دچار مشکل شده است. تمام کارشناسان معتقدند که این دو حادثه به هیچ وجه دارای وضعیت مشابه نیستند.

پنل کاربری