قرارگاه پدافند پرتویی
مقاله
»
نیروگاه هسته‌ای آینده ممکن است در نزدیکی روسیه شناور باشد
شناسه : 4518909
تاریخ ارسال : 11:15 - 1397/12/26

مورمانسک شهری واقع در شمال غربی کشور روسیه، دارای بندری در کرانه‌ی خلیج کُلا است. تپه‌های سنگی این شهر به یک منطقه ساحلی صنعتی شامل اسکله‌ها، جرثقیل‌ها و مسیرهای راه‌آهن منتهی می-شوند. طی ده‌ها سال زیردریایی‌ها در آب‌های این خلیج  و میان بندرگاه و اعماق اقیانوس در سفر بودند. در امتداد خلیج کُلا، مکانی برای زیردریایی‌ها و یخ¬شکن‌های هسته‌ای روسیه وجود دارد.

روسیه اخیراً در این مکان، در حال انجام آزمایشی در رابطه با انرژی هسته‌ای است. حامیان این طرح بر این باورند که، طرحی پیشگام در زمینه‌ی مهندسی است، اما مخالفان آن را بی‌پروایی می‌خوانند. این کشور در حال رونمایی از یک نیروگاه هسته‌ای شناور با نام آکادمیک لومونوسف  است.

کشتی آکادمیک لومونوسف، در میان امواج اسکله‌ای واقع در شهر مورمانسک پهلو گرفته است. در حال حاضر این تأسیسات شناور، تنها نمونه از نوع خود است و شامل دو راکتور مینیاتوری می‌باشد. این راکتورها از نوعی راکتور که قبلاً در زیردریایی‌ها مورد استفاده بود، می‏‌باشند.

همانطوری که در تصویر مشخص است، این کشتی مستطیل شکل، بی‌شباهت به یک فروشگاه بزرگ نیست، که تنها با یک اتم به عنوان علامت هسته‌ای بر روی بدنه‌اش مشخص شده است. در درون آن، راکتور شناور شامل ناحیه‌ای محصور از دهلیزهای تنگ، راه‌پله‌های با شیب تند، لوله‌ها، سیم‌ها و علائم هشدار دهنده وجود دارد.

مقامات روسی قصد دارند، کشتی را به شهرهای ساحلی نیازمند به برق انتقال دهند. کشتی می‌تواند مقداری اورانیم غنی‌شده برای سوخت 12 سال دو راکتور را حمل کند و سپس جهت بازآوری پسماندها، به روسیه بازگردانده شود. آکادمیک لومونوسف در سال آینده به بندر پوک منتقل خواهد شد و فعالیت خود را در این بندر، واقع در سیبری در فاصله حدود 500 مایلی از آلاسکا آغاز خواهد کرد.

این نیروگاه شناور توسط حدود 300 خدمه روس، از جمله محافظان امنیتی خصوصی به صورت چرخشی اداره خواهد شد. روس اتم ، شرکت هسته‌ای دولتی روسیه، در حال بررسی یک برنامه کاری شامل چهار ماه کار بر روی کشتی و سپس چهار ماه استراحت است. به نقل از ویلیام ای. ترتونه ، مدیر برنامه راکتور هسته‌ای شناور روس اتم، چنین منبع محلی انرژی الکتریکی که به راحتی می‌تواند به مکان‌های دور از دسترس منتقل شود، از لحاظ اقتصادی بسیار مؤثر است.

اگرچه مسکو در زمینه‌ی ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای شناور پیشتاز است، اما در زمینه‌ی شناخت پتانسیل‌های نیروگاه‌های هسته‌ای شناور تنها نیست. دو شرکت حمایت شده از سوی دولت در چین، در حال ساخت چنین تأسیساتی می‌باشند و دانشمندان آمریکایی در دانشگاه MIT برنامه‌های خودشان را برای ساخت نیروگاه‏های شناور را تهیه کرده‌اند. طرفداران این نیروگاه‌ها معتقدند که آن‌ها ارزان‌تر، پاک‌تر و شاید برخلاف تصور، امن‌تر باشند و آینده‌ای را تصور می‌کنند که در آن، سواحل شهر‌های بزرگ جهان عاری از نیروگاه‌های هسته‌ای باشند.

روس اتم سال‌هاست که فن‌آوری هسته‌ای را صادر می‌کند و نیروگاه‌هایی را در چین، هند و بسیاری از کشورهای در حال توسعه به فروش می‌رساند. لیکن، راکتورهای کوچک‌تر مستقر بر روی شناورها می‌توانند با سرعت بیش‌تری مونتاژ شوند و در مکان‌های بیش‌تری قرار گیرند. همچنین، می‌توانند به شدت به نوسانات موجود در شبکه‌ی انتقال نیرو که به طور فزاینده به باد و خورشید بستگی دارد، واکنش نشان دهند.

این نیروگاه‌ها از منظر تغییرات اقلیمی یک فرصت بالقوه محسوب می‌شوند. زیرا نیروگاه‌های هسته‌ای بدون ایجاد گازهای گلخانه‌ای، برق تولید می‌کنند و بر خلاف دیگر منابع انرژی پاک مانند توربین‌های بادی و مزارع خورشیدی، به صورت شبانه روزی عملیاتی هستند. طرح روسی شامل استفاده از راکتورهایی به سبک زیردریایی‌ها درون کشتی‌‎هایی است که، دارای یک دریچه در نزدیکی دماغه برای اتصال به شبکه‌های برق محلی هستند. این راکتورها 70 مگاوات برق تولید خواهند کرد، این مقدار جهت تأمین برق 70 هزار خانه معمولی کافی است. روس اتم قصد دارد به دفعات چنین نیروگاه‌های شناوری تولید کند و در حال برنامه‌ریزی‌های مختلف تجاری است، از جمله حفظ مالکیت راکتورها در هنگام فروش برقی که تولید می‌کنند. پروفسور بونگیورنو  استاد مهندسی هسته‌ای در موسسه فناوری ماساچوست  نظر خود را در رابطه با شناورسازی نیروگاه‌های هسته‌ای کوچک یا کامل مشابه آنچه که در صنعت نفت و گاز مورد استفاده قرار می‌گیرد، این چنین بیان کرد: «نظر به این که صنعت هسته‌ای در صدد رقابت با برق ارزان بادی، خورشیدی و گازی است. این امر علاوه بر بهبود اقتصادی، ایمنی پروژه را افزایش خواهد بخشید.» همچنین، قرار دادن راکتورهای هسته‌ای در کشتی، می‌تواند به کاهش هزینه‌های ساخت و ساز کمک کند. بهره‌وری خطوط مونتاژ در کارخانه‌های کشتی‌سازی به کاهش هزینه‌ها کمک خواهد کرد.

استفاده از راکتورهای هسته‌ای برای پیش‌روی دریایی یا نیروگاه‌های شناور، موضوع جدیدی نیست. ایالات‌متحده از سال 1968 تا سال 1976 از یک راکتور شناور جهت تولید برق در حوزه‌ی کانال پاناما استفاده کرد و در آن زمان یک سازنده آمریکایی راکتور به نام وستینگهاوس ، دو نیروگاه شناور دورتر از سواحل نیوجرسی طراحی کرد، اما هرگز ساخته نشد. ایده نیروگاه هسته‌ای شناور، پس از سونامی ژاپن در سال 2011 حمایت غیر منتظره‌ای به دست آورد. این فاجعه موجب غرق شدن ژنراتورهای دیزل پشتیبان مورد استفاده جهت خنک‌سازی نیروگاه‌ساحلی فوکوشیما طی یک خاموشی اضطراری و تخریب این نیروگاه گشت. حامیان راکتور شناور می‌گویند اگر راکتور در آب شناور باشد، امواج سونامی در دریا را از سر خواهد گذراند. ؛ در صورت لزوم خاموشی اضطراری، به جای تکیه بر پمپ‌ها، دسترسی به خنک‌کننده باقی خواهد بود.

روس اتم طی یک بیانیه‌، بر شکست ناپذیر بودن نیروگاهش در اثر سونامی، تأکید کرد. این شرکت تا کنون هزینه ساخت شناور و یا کشورهای علاقمند به خرید برق را افشا نکرده است و برآورد می‌کند که ساخت هر نیروگاه شناور چهار سال طول می‌کشد، در حالی که ساخت بسیاری از نیروگاه‌های هسته‌ای یک دهه یا بیش‌تر به طول می‌انجامد. روزنامه سودان تریبون  از قول وزیر منابع آب و برق سودان نقل کرد که، دولت توافقی جهت تبدیل شدن به اولین مشتری خارجی این طرح را داراست. سخنگوی دولت سودان، مجاهد محمد ساتی ، حاضر به اظهار نظر در مورد این گزارش نشد.

سایر کشورها نیز در جستجوی تکنولوژی ساخت این نیروگاه‌ها هستند. چین خواستار ساخت 20 نیروگاه هسته‌ای شناور است و طی دو سال آینده ساخت اولین مورد آغاز خواهد شد. یک شرکت فرانسوی، راکتوری به نام فلکسبلو  را طراحی کرده است که بر روی سطح آب شناور نخواهد بود، اما در کف اقیانوس غوطه‌ور می‌شود.

در مقابل برخی گروه‌های طرفدار محیط‌زیست، حتی آن‌هایی که به نقش نیروگاه هسته‌ای به عنوان جایگزین نیروگاه‌های سنتی باور دارند، نسبت به این طرح مشکوک هستند. برای نمونه، ضمانت روس اتم از ایمنی طرح باعث اطمینان آن‌ها نشده است. منتقدان نگران هستند که طی یک سونامی، ساختار فولادی 21000 تنی نتواند در مقابل امواج ایستادگی کند. آن‌ها می‌گویند در بدترین سناریو، این ساختار از لنگرگاه‌هایش جدا می‌شود، با شدت وارد خشکی می‌شود و تا زمان توقف ساختمان‌ها را شخم می‌زند، بخار می‌کند و با دو راکتور فعال از منبع خنک‌کننده دور می‌شود. روس اتم می‌گوید، در چنین مواردی یک منبع برق پشتیبان و خنک‌کننده در کشتی حداقل برای 24 ساعت اول، از ذوب شدن راکتورها جلوگیری می‌کند. با توجه به سابقه طولانی حوادث مربوط به زیردریایی‌ها و یخ‌شکن‌های هسته‌ای که تحت نظر ناوگان شوروی سابق و روسیه رخ داده است؛ این واقعیت که این تکنولوژی در کشتی‌های روس به خوبی آزموده می‌شود، آرامش ناچیزی برای منتقدان فراهم می‌آورد. در دهه 1960 و 1970 اتحاد جماهیر شوروی، راکتورهایی را در دریای کارا غرق کرد.